Zwartboek schijnzelfstandigen; wettelijke maatregelen moeten uitbuitende bemiddelingsactiviteiten halt toeroepen

overhandigingAannemersfederatie Nederland wil wettelijke maatregelen waardoor zzp-bemiddelingsbureaus en coöperatieve zzp-organisaties niet langer hun huidige activiteiten van ondermijnende en uitbuitende activiteiten kunnen voortzetten. Naleving en wetgeving ter beteugeling van deze uitwassen zijn essentieel voor een gezonde arbeidsmarkt in de bouwsector. Ook moet er op worden toegezien dat zelfstandigen zonder personeel voldoen aan eisen die men redelijkerwijs mag stellen aan ondernemers. Dit zijn enkele van de aanbevelingen die AFNL-voorzitter Henk Klein Poelhuis naar voren bracht bij de presentatie van het Zwartboek schijnzelfstandigen aan aan Tweede Kamerlid Paulus Jansen (SP) en leden.

Traditionele arbeidsmarkt op z’n kop
Al enkele jaren is de arbeidsmarkt in bouw en infra sterk in beroering. Vaste arbeidspatronen maken plaats voor flexibeler arrangementen en de opmars van zzp’ers is nergens zo zichtbaar als in de bouwsector. De oorzaken zijn genoegzaam bekend. Hoge loonkosten, lage prijzen, zware concurrentie tussen bedrijven maar ook tussen groot en klein, de hang naar het eigen-baas zijn, het projectmatig karakter van bouw en infra, opeenvolgende dips in de conjunctuur, en niet te vergeten een brede maatschappelijke behoefte -deels door de politiek gesteund en uitgedaagd- de vleugels uit te slaan en je loopbaan in eigen hand te nemen, zijn even zovele ingrediënten die de traditionele arbeidspatronen in enkele jaren op hun kop hebben gezet.

Flexibele arbeidsrelaties liever binnen de CAO
Waar het gemiddelde mkb-bedrijf een jaar of zes geleden nog een verhouding tussen vaste en variabele medewerkers kende van 80-20, tenderen de cijfers nu naar het omgekeerde. Begrijpelijk, maar daarom niet minder verontrustend, aldus Klein Poelhuis. Het midden- en kleinbedrijf drijft immers op kwaliteit, vakmanschap, continuïteit en service. Dat zijn de wapens waarmee de mkb-bouw en infra zich tooit in de strijd om de orders en daar ligt ook de concurrentiekracht. En die wapens zijn nu eenmaal het scherpst met een team van vaste krachten dat maximaal op elkaar is ingespeeld en waarvan ieder weet wat wie kan. Dat er meer ruimte komt voor flexibeler arbeidsrelaties juicht de AFNL-voorzitter toe, ook al om in tijden van stilstand of achteruitgang even op de rem te kunnen trappen. Maar de Aannemersfederatie ziet die relaties voor een deel toch liever binnen dan buiten de CAO.

Arbeidsmarkt wordt uitgehold
Wat we nu zien is van een groeiend wild-west gehalte. In het kielzog van die flexibilisering nestelen zich bemiddelaars en gelukszoekers die onzeBlik op de zaal arbeidsmarkt verder uithollen en met dumpprijzen het verschil met CAO-loners ‘verleidelijk’ groot maken. De AFNL-voorzitter is er van overtuigd dat de groeiende prijzenslag die nu woedt op de arbeidsmarkt op de korte of langere termijn zowel bedrijven als opdrachtgevers zal treffen. Om die oneerlijke en tot uitholling van kwaliteit en sectorverworvenheden leidende concurrentie aan de kaak te stellen en de weg terug te vinden, heeft de Aannemersfederatie het Zwartboek Schijnzelfstandigen gemaakt. Hierin vertellen ondernemers tegen welke constructies en prijzen ze aan lopen en met rekenvoorbeelden wordt aangegeven waarover we precies praten.

Zwartboek schijnzelfstandigen stelt oneerlijke concurrentie aan de kaak
Het zwartboek gaat over schijnzelfstandigen en lieden die uit de situatie proberen een slaatje te slaan. Het gaat ook over een fenomeen waarvan we dachten het de kop te hebben ingedrukt,  maar helaas zo her en der weer opduikt: de koppelbaas. Niet de koppelbaas oude stijl, maar een moderne variant, in driedelig pak. Klein Poelhuis geeft expliciet aan dat het Zwartboek dus niet gaat over de echte zelfstandige zonder personeel, de echte vakman/ondernemer. Die koestert en respecteert de Aannemersfederatie in niet mindere mate dan een regulier bedrijf met medewerkers.

Een paar conclusies uit het zwartboek:

1.    Zogenaamde bemiddelingsbureaus en coöperatieve organisaties bieden individuele en complete teams van zogenaamde zzp’ers aan, die tegen uurtarieven werken ver beneden de minimale uurlonen van personeel in vast dienstverband. De praktijken van deze bureaus zijn te omschrijven als moderne koppelbazerij.

2.    Zeker 70 procent van de bouwplaats-zzp’ers zijn schijnzelfstandigen, want ze voldoen niet aan de eisen die aan zelfstandigheid mogen worden gesteld. Ze kunnen de werkzaamheden niet zelfstandig uitvoeren; ze bepalen niet zelf hun tarieven; ze nemen het werk niet zelf aan; ze factureren niet zelf en kunnen niet beroepsaansprakelijk worden gesteld. Verder zijn ze zelden verzekerd tegen arbeidsongeschiktheid.

Download hier het Zwartboek schijnzelfstandigen

 

30 mei 2012