AFNL: Mkb-aannemer verwacht gebrek aan vakmensen

Mkb-aannemers klimmen voorzichtig uit het dal. De weg omhoog is afgelopen jaar ingezet en zet zich voort, maar de weg omhoog is lang en het dal was diep. De werkvoorraden worden iets beter, de prijsdruk is nog hoog maar lijkt zich voor het eerst te stabiliseren op hoog niveau, omzetverwachtingen zijn positief en ook het optimisme over het bedrijfsresultaat neemt toe. De instroom van nieuwe medewerkers zet voorzichtig door en is iets groter dan de uitstroom, hetgeen duidt op toenemende bedrijvigheid en een langzaam aantrekkende economie. Ondernemers verwachten wel een gebrek aan vakmensen. Dit stelt Aannemersfederatie Nederland Bouw en Infra op basis van de ‘Monitor MKB Bouw en Infra’, die in dit najaar door Panteia/EIM onder mkb-ondernemers in bouw en infra is uitgezet en vandaag wordt gepubliceerd. De AFNL hoopt dat bewindslieden en politici tijdens het kerstreces niet alleen aan de verkiezingscampagne van komend voorjaar denken, maar ook bedenken hoe zij nog voor de nieuwe kabinetsperiode het mkb van belemmerende arbeidsmarktwetten afhelpen en doortikken op wetgeving terzake betalingsgedrag, die korte metten moet maken met opdrachtgevers die het mkb als kredietleverancier gebruiken. Als mkb-aannemers daarvan worden verlost, kunnen zij doorgroeien en kan het mkb weer de banenmotor worden die het ooit was.

Geen vaste medewerkers door belemmerende wetten en gebrek vakmensen
De werkgelegenheid bij mkb-aannemers in bouw en infra blijft op een laag niveau groeien, concludeert Aannemersfederatie Nederland. Het aantal bedrijven dat nieuwe medewerkers aantrekt, blijft ongeveer stabiel, 6% nu, tegenover 5% dit voorjaar en 10% vorig jaar. Ook de uitstroom van medewerkers bij bedrijven blijft redelijk stabiel dit najaar; 3%, dit voorjaar 5% en vorig jaar 10%. Daarmee zit de instroom op een iets hoger niveau dan de uitstroom, hetgeen duidt op toenemende bedrijvigheid en lijkt voor het eerst de trend naar minder medewerkers doorbroken. Echter het aantal openstaande vacatures stabiliseert op een laag niveau; bij 4 % van de bedrijven zijn er vacatures, dit voorjaar en vorig jaar bij 5% van de bedrijven. Vorig jaar leende/huurde tweederde van de mkb-aannemers personeel of zzp’ers in. Dit aantal is nog verder vergroot; ook nu weer geeft nog eens 36% van de bedrijven aan vaker dan voorgaand jaar inleenkrachten en zzp’ers in te zetten. Daarnaast geven ondernemers, gevraagd naar de grootste problemen op dit moment, aan het vinden van goed opgeleide mensen met vakkennis en het inhuren van mensen als grootste problemen te ervaren.

Nu doorpakken op belemmerende wetgeving
De AFNL blijft zich grote zorgen maken over de verhouding vast personeel - inleenpersoneel bij bedrijven. De risico’s van de Wet Werk en Zekerheid en de loondoorbetaling in het tweede ziektejaar zetten al geruime tijd een rem op het in dienst nemen van vaste medewerkers. Tevens  heeft de Wet DBA voor extra problemen gezorgd bij het inlenen van zzp’ers; met name middelgrote bedrijven vanaf 10 medewerkers ervaren deze wet als onduidelijk en hebben moeite met de zgn. modelovereenkomsten. De Wet DBA is inmiddels deels bevroren; in ieder geval qua handhaving. Maar het kabinet zou het mkb en de economie een echte dienst bewijzen door de belemmerende arbeidsmarktwetgeving van WWZ en loondoorbetaling ziekte aan te pakken en dit niet door te schuiven naar een volgend kabinet.

Werkvoorraad verbetert, prijsdruk stabiliseert op hoog niveau
Vergeleken met de situatie voorjaar 2016 is de werkvoorraad toegenomen en is een verschuiving van de middellange naar de lange termijn zichtbaar bij de B&U- en GA-sector. Echter bij de GWW-sector verschuift de werkvoorraad richting korte termijn. De verwachting van de toekomstige werkvoorraad laat een stijgende trend zien; 62% ziet een verbetering. De prijsdruk blijft hoog, maar het lijkt erop dat deze nu stabiliseert op hoog niveau; 70% ziet de prijsdruk sinds afgelopen voorjaar niet meer toenemen en 19% ervaart enige vermindering van de prijsdruk.

Omzetontwikkeling en bedrijfsresultaten positiever, maar GWW-sector blijft achter
De ontwikkeling van de omzet en van het bedrijfsresultaat lijkt nu positiever dan in het voorjaar verwacht. 49% van de bedrijven verwacht een omzettoename, 38% verwacht een gelijkblijvende omzet en 13% ziet de omzet afnemen. De toename vindt met name plaats in de B&U- en GA-sector. 54% van de bedrijven ziet in 2016 een toename van het bedrijfsresultaat t.o.v. 2015; echter de GWW-sector blijft hier wat achter, daar blijft bij het merendeel het bedrijfsresultaat gelijk. Over 2016 verwacht zo’n 80% van de bedrijven het jaar met winst af te sluiten, ook hier zijn het de B&U- en GA-sector die voorop lopen.

Aantal investeringen op zelfde niveau als vorig jaar
Vorig jaar leek er een positieve kentering te komen in de investeringen, nadat deze jaren waren uitgebleven door lage omzetten, hoge prijsdruk, lage rendementen en magere bedrijfsresultaten. Echter, uit dit najaarsonderzoek blijkt dat het aantal bedrijven dat investeert weer op hetzelfde niveau ligt als een jaar geleden. Wel is het aandeel dat wordt geïnvesteerd groter geworden, ging het vorig jaar om een gemiddeld bedrag van zo’n 10.000 euro, nu is dat zo’n 40.000 euro.
De vermogenspositie van bedrijven geeft een wisselend beeld; 28% van de bedrijven geeft aan dat sprake is van toename, 49% meldt juist afname. Alhoewel het merendeel van de bedrijven aangeeft geen behoefte te hebben aan externe financiering, voorziet driekwart van de bedrijven problemen om aan externe financiering te komen. Volgens de AFNL blijft het verkrijgen van externe financiering, ondanks pogingen van het ministerie van EZ dit te verbeteren, voor mkb-aannemers een probleem.

Mkb-aannemer wil geen kredietleverancier meer zijn
Het aandeel bedrijven dat late betalingen door opdrachtgevers als probleem ervaart, lijkt wat van groot naar klein probleem te schuiven. Alhoewel, nog steeds heeft een derde van de mkb-bedrijven problemen door te late betaling door hoofdaannemers of particuliere opdrachtgevers en 40% door overheidsopdrachtgevers. Het lijkt erop te duiden dat ondernemers weer een iets betere liquiditeit hebben, waardoor zij het probleem iets minder groot ervaren. Dit neemt niet weg dat de betalingsproblematiek blijft knellen en mkb-aannemers door late betaling zaken langdurig moeten voorfinancieren. De Aannemersfederatie roept de politiek op snel tot behandeling van het  wetsvoorstel van CDA en PvdA over te gaan, om overschrijding van betalingstermijnen adequaat te beboeten. Zodanig dat deze corrigerende wetgeving voor het mkb de scherpe kantjes van de vrije markteconomie afzaagt.

Download de Monitor MKB Bouw en Infra december 2016

20 december 2016